نغمه کار در شالیزارها
در روستاهای جلگهای و کوهپایهای مازندران، از ساری و قائمشهر گرفته تا بابل و آمل، شالیزارها آرامآرام رنگ زندگی به خود میگیرند. زمینهایی که در ماههای گذشته در سکوت زمستانی فرو رفته بودند، حالا با حضور کشاورزان، صدای آب و حرکت نشاءکاران، به صحنهای از کار و پویایی تبدیل شدهاند.
کشاورزان باسابقه میگویند آغاز سال کاری شالیکاری، با آمادهسازی خزانهها و بذرپاشی شروع میشود؛ مرحلهای حساس که پایه و اساس کیفیت محصول نهایی را شکل میدهد. بسیاری از آنان از هفتههای گذشته با شخمزنی اولیه، تسطیح زمین و مدیریت آب، خود را برای این روزها آماده کردهاند.
یکی از شالیکاران باسابقه در حاشیه شهر ساری گفت: برای ما سال از همین روزها شروع میشود. اگر خزانه خوب بگیریم و نشاء سالم داشته باشیم، نصف راه را رفتهایم.
وی تأکید میکند که تجربه و دقت در این مرحله، نقش تعیینکنندهای در میزان برداشت و کیفیت برنج دارد.
در کنار کشاورزان سنتی، نسل جدیدی از شالیکاران نیز با بهرهگیری از روشهای نوین، تلاش میکنند بهرهوری را افزایش دهند.
استفاده از ارقام اصلاحشده، ماشینآلات نشاءکار و مدیریت بهینه مصرف آب، از جمله اقداماتی است که در سالهای اخیر بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.
کارشناسان جهاد کشاورزی نیز همزمان با آغاز این فصل، توصیههای فنی خود را به کشاورزان ارائه میدهند؛ از انتخاب بذر مناسب گرفته تا زمانبندی دقیق نشاءکاری و کنترل آفات و به گفته آنان، تغییرات اقلیمی و نوسانات منابع آبی، اهمیت مدیریت علمی کشت برنج را دوچندان کرده است.
با این حال، شالیکاران مازندرانی در کنار شور آغاز کار، دغدغههایی هم دارند؛ از افزایش هزینههای تولید و قیمت نهادهها گرفته تا نگرانی از کمبود آب در ماههای پیشرو.
برخی کشاورزان میگویند اگرچه عشق به زمین و محصول، آنها را در این مسیر نگه داشته، اما ادامه این روند بدون حمایتهای جدی، دشوار خواهد بود.
در این میان، مسئولان استانی وعده دادهاند که با تأمین بهموقع نهادهها، حمایت از مکانیزاسیون و مدیریت منابع آبی، شرایط بهتری برای تولیدکنندگان فراهم کنند و اجرای طرحهای تجهیز و نوسازی اراضی شالیزاری و توسعه زهکشی، از جمله برنامههایی است که برای افزایش بهرهوری در دستور کار قرار دارد.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی مازندران نیز از آغاز فعالیت شالیکاران در مزارع برنج استان خبر داد و گفت: تاکنون ۵۰ هزار هکتار از شالیزارها آبتخت شده و عملیات شخم و شیار در ۱۰۰ هزار هکتار از اراضی شالیزاری انجام شده است.
هادی باقری از شالیکاران خواست شخم، شیار و خزانهگیری برنج را قبل از سال جدید انجام دهند.
وی با اشاره به آغاز سال زراعی جدید، اظهار کرد: شالیکاران استان نسبت به شخم و شیار و خزانهگیری اراضی شالیزاری خود اقدام کنند.باقری با بیان اینکه در برخی از شهرهای مرکزی استان کشاورزان کار آمادهسازی زمینهای خود را آغاز کردهاند، تأکید کرد: با توجه به شرایط اقلیمی منطقه کشاورزان باید هر چه سریعتر نسبت به آمادهسازی اراضی خود اقدام کنند.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی مازندران با اشاره به مزایای آمادهسازی بهموقع زمینهای کشاورزی، خاطرنشان کرد: انجام زودهنگام شخم و شیار و اصطلاحاً آبتخت کردن شالیزارها علاوه بر کمک به استفاده بهینه از منابع آبی نقش مؤثری در مبارزه با آفات و کاهش جمعیت آنها در مزرعه دارد.
باقری گفت: کشاورزان از خزانهگیری زودهنگام پرهیز کنند؛ چراکه خزانهگیری زودهنگام موجب میشود در صورت وقوع سرمای نابهنگام خزانهها دچار آسیب نشوند.
وی با اشاره به آغاز عملیات کشتوکار برنج در استان، از کشاورزان خواست با توجه به پیشبینیهای هواشناسی از انجام زودهنگام خزانهگیری خودداری کنند.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی مازندران افزود: ضروری است فرآیند شخم و شیار و آمادهسازی آبتخت اراضی شالیزاری استان با سرعت بیشتری انجام شود.
باقری با تاکید بر مدیریت بهینه منابع آبی، از کشاورزان خواست به الگوهای پیشیابی جوی توجه کرده و از خزانهگیری زودهنگام پرهیز کنند، هشدار داد: خزانهگیری زودهنگام موجب میشود در صورت وقوع سرمای نابهنگام خزانهها دچار آسیب نشوند.
وی خاطرنشان کرد: عملیات نشاکاری باید بر اساس شرایط جوی و از هفته سوم فروردینماه انجام شود.
رهاسازی آب برای فصل کشاورزی جدید
مدیرعامل شرکت آب منطقهای مازندران نیز از آغاز رهاسازی آب از سد گلورد برای فصل کشاورزی جدید خبرداد و گفت: این اقدام با هدف تقویت آبگیری آببندانهای منطقه و رفع نگرانی کشاورزان پاییندست اجرایی شده است.
حیدر داوودیان با اشاره به درخواست کشاورزان مناطق پاییندست سد گلورد اظهار کرد: رهاسازی آب از این سد به صورت مدیریت شده و متناسب با شرایط اقلیمی و وضعیت رودخانه نکارود و با هدف بهرهوری حداکثری از منابع آبی موجود انجام میشود و طبق برنامهریزی مشخص ادامه خواهد داشت.
وی افزود: با توجه به کاهش بارشها و کم شدن آورد رودخانه که منجر به آبگیری کم آببندانها شده است، کشاورزان خواستار رهاسازی آب سد گلورد برای افزایش ذخیره این سازههای محلی مهار آب شدند. بر همین اساس، این رهاسازی با هماهنگی کشاورزان برنامهریزی و در دستور کار قرار گرفت.
داوودیان با اشاره به بهرهبرداری رسمی و کامل از سد گلورد که با گشایش پل زیرقوسی و جاده جایگزین میسر شده است، تصریح کرد: آبگیری مخزن این سد امسال وضعیت بهتری نسبت به سالهای گذشته پیدا کرده و عملیات بازگشایی دریچه و رهاسازی آب برای افزایش ذخیره آب در آببندانهای شبکه آبیاری و زهکشی گلورد از روزهای اخیر آغاز شده است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای مازندران با بیان نگرانیهای موجود در آغاز فصل کشت افزود: در حال حاضر حجم آب ذخیره شده در آببندانهای این منطقه حدود ۳۵ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته است که این وضعیت برای کشاورزان منطقه نگرانیهایی را به همراه داشت.
وی به نقش آببندانها در تأمین آب کشاورزی اشاره کرد و گفت: ۴۴ آببندان در شهرستان بهشهر و هفت آببندان در شهرستان نکا در تأمین آب کشاورزی این دو شهرستان نقش دارند که مجموع حجم ذخیره آب این ۵۱ آببندان ۳۸.۵ میلیون متر مکعب است.
به گزارش بلاغ، با نگاهی به شالیزارهای تازه آبخورده مازندران، میتوان امید را در خطوط سبز آینده دید؛ امیدی که در دستان پینهبسته کشاورزان جریان دارد و هر سال با آغاز فصل کشت، جان تازهای میگیرد.
زنگ آغاز سال جدید کاری شالیکاران مازندرانی، تنها یک رویداد تقویمی نیست؛ این صدا، پژواک استمرار زندگی در دل زمین، تداوم یک سنت دیرینه و روایت تلاش مردمانی است که نان خود را از دل خاک و آب به دست میآورند.
گزارش: یاسر معافی